Vanuatu
Geschiedenis
De eilanden van Vanuatu zijn ontstaan ten gevolge
van vulkaanuitbarstingen miljoenen jaren geleden. De eilanden vormen
te samen met de Solomon Eilanden en Nieuw-Caledonië de oostflank van
de Koraalzee, de zee met z'n diepe troggen en prachtige
koraalriffen. De eilanden zijn zeer vruchtbaar.
Tienduizenden jaren geleden begon een migratiegolf
vanuit Zuid-Oost-Azië naar de eilanden van de Pacific. Rond 1400
vòòr Chr. bereikten de eerste bewoners Vanuatu. Archeologische
vondsten van de Lapita cultuur, op de noordelijke eilanden,
bevestigen dit. Tussen de 11e en 15e eeuw kwamen ook volkeren van de
meer oostelijk gelegen eilanden in de Pacific per kano aan op de
Vanuatu eilanden. Men leefde in kleine groepen, onder de hoede van
hun geesten en in een wereld van magie. Er was veel rivaliteit
tussen de clans onderling en de overwinnaars schroomden niet hun
vijanden letterlijk in de pan te hakken.
In 1606 ontdekte een Spaanse expeditie, onder
bevel van Pedro de Quiros, de noordelijke eilanden. Zij verkeerden
in de veronderstelling dat dit het lang gezochte zuidelijke
continent was. Zij noemden het "Tierra Austrialis del Espiritu
Santo" (zuidelijk land van de Heilige Geest). Het eiland Santo dankt
hieraan zijn naam. De Quiros claimde de eilanden voor Spanje en
trachtte de bevolking te bekeren tot het Christendom, maar zijn
muitende bemanning dwong hem de aftocht te blazen.
Jaren later herontdekten diverse
ontdekkingsreizigers de eilanden. In 1768 Louis de Bougainville, in
1774 Capt. James Cook. Na de muiterij op de "Bounty" zeilde ook
Capt.William Bligh in de wateren van Vanuatu, gevolgd door De
Éntrecasteux in 1793 en Dumant d’Úrville in 1828.
Van 1825-1868 kwam de handel in sandalwood op
gang. Het zoet-geurende sandalwoodstokjes werden gebrand in Chinese
tempels en brachten veel geld op. De ruilhandel met de eilanders
ontaarde in schermutselingen. In 1863 kwam een slavenhandel opgang,
waarbij inboorlingen werden geronseld voor het werk op de
suikerplantages in Fiji en Australië (Queensland). Andere
inboorlingen werden geronseld voor werk in de nikkelmijnen van
Nieuw-Caledonië en de cocosplantages van West Samoa. Soms werden
hele dorpen met geweld ontvoerd of onder valse voorwendselen
weggelokt, om als slaven te worden verhandeld. Het duurde niet lang
dat het tot de eilanders doordrong waartoe ze werden misbruikt. Alle
schepen werden voortaan zeer vijandig ontvangen. Het duurde tot 1900
dat na tussenkomst van missionarissen in Engeland en Australië een
einde werd gemaakt aan de slavernij in dit gebied.
Al in 1839 arriveerden de eerste Presbyteriaanse
missionarissen, die later werden gevolgd door andere missionarissen
van de Anglicaanse en Katholieke Kerk. Onder invloed van het
Christelijke geloof werd geleidelijk aan het kannibalisme, de
polygamie en de voorouderverering bedwongen. Het Christelijk geloof
is echter nog steeds doorspekt met traditionele gebruiken.
Als gevolg van de komst van de Europese zeeschepen
en hun bemanningen, werden allerlei ziekten, die tot dan toe
onbekend waren, ingevoerd op de eilanden, zoals cholera, mazelen,
roodvonk, influenza en dysenterie. De gebruikelijke medicijnen van
de eilanders werkten niet tegen deze nieuwe ziekten en zeer veel
inwoners stierven dan ook. Gevolg van de ziekten en slavernij was
dat de bevolking in 50 jaar tijd werd gedecimeerd met 90%. In 1935
stabiliseerde het inwoneraantal zich op 40.000. Vanaf 1960 is er een
explosieve bevolkingsgroei. Momenteel leven ca. 160.000 mensen in
Vanuatu. 45% van hen is jonger dan 15 jaar.
Omstreeks 1850 kwamen er immigranten naar Vanuatu,
die plantages opzette. Als gevolg van de hoge katoenprijzen tijdens
de Amerikaanse Burgeroorlog, werd het aantrekkelijk ook op de
Vanuatu-eilanden katoen te verbouwen. Na de vrede in Amerika gingen
velen over op andere producten, zoals coco’s, maïs, vanille, cacao
en bananen.
Toen Frankrijk Nieuw-Caledonië opeiste, claimden
de Presbyte-riaanse en Anglicaanse Kerk de eilanden van Vanuatu voor
Engeland. Maar de Engelse regering had niet veel interesse voor de
eilanden. Omstreeks 1880 voelden veel Britse immigranten zich door
Engeland in de steek gelaten. Intussen hadden veel Franse
immigranten zich in Vanuatu gevestigd.
In 1862 kocht een Franse grondspeculant, de in
Ierland geboren John Higginson, veel landbouwgrond op van de
gedes-illusioneerde Engelse immigranten. Hij richtte de "Compagnie
Calédonienne des Nouvelles Hébrides (CCNH) op. Zijn wijze van
handelen was zeer omstreden. In 1905 bezat de CCNH, nu omgedoopt in
SFNH (Sociètè Française des Nouvelles Hébrides) 55% van alle
landbouwgronden in Vanuatu. Er ontstond steeds meer wrijving tussen
de Engelsen en de Fransen immigranten. Bij gebrek aan Europese
wetgeving in de archipel, namen velen het recht in eigen hand. Er
ontstond zoveel geweld dat Frankrijk en Engeland oorlogsschepen
stuurden ter bescherming van hun belangen. Uiteindelijk werd in 1906
het Anglo-Franse Condominium van de Nieuwe Hèbriden opgericht,
waarin de rechten van beide partijen werden opgenomen. Zowel de
Fransen als de Engelsen hielden hun eigen nationaliteit en de
Vanuatu-eilanders waren statenloos.
In het condominium ontstond een wonderlijke
situatie. Het gerechtshof had een Engelsen en een Franse rechter. De
neutrale president werd door de Spaanse koning aangewezen (vanwege
de eerste ontdekking in 1606 door een Spanjaard). Voor de
Melanesiërs gold een apart rechtssysteem. Er waren 2 politiemachten,
2 gezondheidsdiensten, 2 onderwijssystemen, 2 soorten geld en 2
gevangenissen. Een paar overheidsdiensten waren gezamenlijk, zoals
de post, douane en publieke werken. Deze situatie bleef jaren
voortbestaan.
In de 2e wereldoorlog rukten het Japanse leger in
ijltempo op naar Vanuatu. De Japanners wilden op deze wijze
Australië isoleren en uiteindelijk belegeren. De Amerikanen bouwden
in 1942 binnen enkele maanden op Efate en Santo een enorme
legermacht op (circa 100.000 militairen). Vele eilanders namen
dienst in het kleine lokale regiment "the New Hebrides Defense Force",
of werkten voor de Amerikanen. De economie kreeg door de
aanwezigheid van de Amerikaanse militairen een enorme stimulans.
Direct na de oorlog zakte de economie weer in
elkaar. De Condominium-autoriteiten hadden niet de middelen en wil
om het levenspeil in stand te houden. Het land begon in verval te
raken en werd helemaal afhankelijk van kopra. Scholen en
ziekenhuizen werden gerund door de missie. Als gevolg van het
algemeen onbehagen, ontstond een onafhankelijkheidsbeweging (Nagriamel),
onder leiding van Jimmy Stevens. In 1971 richtte hij een petitie tot
de Verenigde Naties om de onafhankelijkheid van Vanuatu te
bewerkstelligen. Er ontstonden politieke partijen en in 1979 waren
de eerste verkiezingen. Op 30 juli 1980 werd Vanuatu zelfstandig. De
naam van het land werd veranderd van de Nieuwe Hebriden in Vanuatu.
Het huidige Vanuatu is een ontwikkelingsland, met alleen in de op
Efate gelegen hoofdstad Port Villa en het op Sant gelegen Luganville
enige moderne faciliteiten van betekenis. Buiten deze stadjes staat
de tijd stil en leven de inwoners nog op vrijwel traditionele wijze.
Voor meer produkt informatie over Vanuatu, ga
naar: |
